Digital Arrest आणि UPI फ्रॉडपासून राहा सावध: सायबर फसवणुकीचे नवे प्रकार आणि बचावाचे उपाय
संक्षिप्त माहिती (Quick Summary):
देशभरात सायबर भामटे स्वतःला पोलीस, नार्कोटिक्स किंवा CBI अधिकारी भासवून व्हिडिओ कॉलवर 'Digital Arrest' ची भीती दाखवत आहेत आणि UPI द्वारे पैसे उकळत आहेत. भारतीय कायद्यात Digital Arrest अशी कोणतीही तरतूद नाही, त्यामुळे न घाबरता सतर्क राहा.
Share this Warning with Family & Apartment Society
Protect senior citizens and neighbours by copying a ready-to-paste WhatsApp broadcast or printing a 1-page A4 notice board flyer.
ही फसवणूक कशी केली जाते? (How the Scam Works)
पहिली पायरी: ठग स्वतःला कुरिअर कंपनी, टेलिकॉम किंवा पोलीस अधिकारी भासवून फोन करतात आणि सांगतात की तुमच्या आधार कार्डशी अवैध पार्सल किंवा मनी लाँड्रिंगचे प्रकरण जोडले गेले आहे.
दुसरी पायरी: ते बनावट पोलीस ठाणे किंवा सरकारी कार्यालयाचा बॅकग्राउंड तयार करून WhatsApp/Skype वर व्हिडिओ कॉल करतात आणि 'Digital Arrest' ची भीती दाखवून कुटुंबीयांशी बोलण्यास मज्जाव करतात.
तिसरी पायरी: 'खाते पडताळणी' (अकाउंट व्हेरिफिकेशन) किंवा तपास पूर्ण होईपर्यंत पैसे सुरक्षित ठेवण्याचा बहाणा करून ते पीडित व्यक्तीकडून त्यांच्या बँक खात्यात RTGS किंवा UPI द्वारे पैसे ट्रान्सफर करून घेतात.
ओळखण्याचे मुख्य संकेत आणि धोक्याची चिन्हे (Red Flags)
- •व्हिडिओ कॉलवर तासनतास अडकवून ठेवणे किंवा 'Digital Arrest' ची धमकी देणे (भारतीय कायद्यात अशी कोणतीही व्यवस्था नाही).
- •प्रकरण मिटवण्यासाठी किंवा बँक खात्याच्या तपासणीच्या नावाखाली तत्काळ पैसे पाठवण्यासाठी प्रचंड दबाव आणणे.
- •पैसे स्वीकारण्यासाठी किंवा रिफंड मिळवण्यासाठी UPI PIN प्रविष्ट करण्यास अथवा QR code स्कॅन करण्यास सांगणे.
फसवणूक झाल्यास त्वरित काय करावे? (Immediate Steps)
लगेच फोन कट करा—कोणतीही खरी पोलीस किंवा तपास यंत्रणा कधीही व्हिडिओ कॉलवर जबाब नोंदवून घेत नाही किंवा ऑनलाइन अटक करत नाही.
कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीसोबत OTP किंवा बँक पासवर्ड शेअर करू नका; पैसे स्वीकारण्यासाठी कधीही पिन (PIN) टाकण्याची आवश्यकता नसते.
फसवणूक झाल्यास 'गोल्डन अवर' (पहिल्या २-३ तासांत) मध्ये तात्काळ 1930 वर कॉल करा, जेणेकरून तुमचे पैसे बँक खात्यात फ्रीझ केले जाऊ शकतील.
घटनेच्या पुराव्यांसह आणि स्क्रीनशॉटसह cybercrime.gov.in वर तुमची अधिकृत तक्रार नोंदवा.
तात्काळ राष्ट्रीय सायबर वित्तीय हेल्पलाइन:
गृह मंत्रालयाद्वारे (MHA) 24x7 चालवला जाणारा मोफत क्रमांक
अधिकृत सरकारी संदर्भ आणि फॅक्ट-चेक
अस्वीकरण (Disclaimer): हा लेख सर्वसामान्य नागरिकांना जागरूक करण्यासाठी स्वतंत्रपणे प्रकाशित केला आहे. आम्ही कोणत्याही सरकारी संस्थेचे अधिकृत प्रतिनिधी नाही. तक्रार निवारणासाठी थेट cybercrime.gov.in किंवा पोलीस सायबर सेलशी संपर्क साधावा.