सतर्कता अलर्ट: 'Digital Arrest' आणि UPI फसवणुकीपासून स्वतःचे रक्षण कसे करावे
संक्षिप्त माहिती (Quick Summary):
सायबर भामटे स्वतःला CBI, पोलीस किंवा अमली पदार्थ नियंत्रण विभागाचे अधिकारी भासवून खोट्या व्हिडिओ कॉलद्वारे नागरिकांना 'Digital Arrest' ची भीती दाखवून लाखो रुपयांची फसवणूक करत आहेत. यासोबतच QR code आणि बनावट UPI लिंकच्या माध्यमातूनही लोकांची बँक खाती रिकामी केली जात आहेत. या धमक्यांना न घाबरता नियम समजून घेणे हाच यापासून बचावाचा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.
Share this Warning with Family & Apartment Society
Protect senior citizens and neighbours by copying a ready-to-paste WhatsApp broadcast or printing a 1-page A4 notice board flyer.
ही फसवणूक कशी केली जाते? (How the Scam Works)
भामटे व्हिडिओ किंवा फोन कॉलवर पोलीस, CBI किंवा कस्टम अधिकारी बनून संपर्क साधतात आणि बनावट गणवेश व सेटअप दाखवून भीती निर्माण करतात.
ते तुमच्या आधार कार्ड किंवा सिम कार्डवरून मनी लाँड्रिंग, ड्रग्स पार्सल किंवा बेकायदेशीर कामे झाल्याचा खोटा आरोप करतात आणि तत्काळ अटकेची धमकी देतात.
ते तुम्हाला कित्येक तास कॅमेऱ्यासमोर ओलीस (Digital Arrest) ठेवतात आणि प्रकरण मिटवण्यासाठी किंवा 'तपासा'च्या नावाखाली पैसे ट्रान्सफर करायला लावतात अथवा QR code स्कॅन करण्यास भाग पाडतात.
ओळखण्याचे मुख्य संकेत आणि धोक्याची चिन्हे (Red Flags)
- •कॉलवर कोणीही 'Digital Arrest' चा दावा करणे (भारतीय कायद्यात Digital Arrest नावाची कोणतीही कायदेशीर प्रक्रिया अस्तित्वात नाही).
- •कुटुंबीय किंवा स्थानिक पोलिसांना कोणतीही माहिती न देता व्हिडिओ कॉल सुरूच ठेवण्याचा आणि खोलीत एकटेच बंद राहण्याचा दबाव आणणे.
- •खाते पडताळणीच्या नावाखाली पैसे ट्रान्सफर करण्यास सांगणे किंवा पैसे 'मिळवण्यासाठी' UPI PIN टाकण्याची मागणी करणे.
फसवणूक झाल्यास त्वरित काय करावे? (Immediate Steps)
त्वरित व्हिडिओ कॉल कट करा; खरी पोलीस यंत्रणा किंवा तपास संस्था कधीही WhatsApp किंवा Skype वर चौकशी, Digital Arrest करत नाहीत अथवा पैशांची मागणी करत नाहीत.
कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका आणि पैसे मिळवण्यासाठी कधीही आपला UPI PIN किंवा OTP प्रविष्ट (एंटर) करू नका.
फसवणूक झाल्यास, 'गोल्डन अवर' (पहिल्या २-३ तासांत) दरम्यान राष्ट्रीय हेल्पलाइन 1930 वर त्वरित कॉल करून खाती फ्रीज करा आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा.
तात्काळ राष्ट्रीय सायबर वित्तीय हेल्पलाइन:
गृह मंत्रालयाद्वारे (MHA) 24x7 चालवला जाणारा मोफत क्रमांक
अधिकृत सरकारी संदर्भ आणि फॅक्ट-चेक
अस्वीकरण (Disclaimer): हा लेख सर्वसामान्य नागरिकांना जागरूक करण्यासाठी स्वतंत्रपणे प्रकाशित केला आहे. आम्ही कोणत्याही सरकारी संस्थेचे अधिकृत प्रतिनिधी नाही. तक्रार निवारणासाठी थेट cybercrime.gov.in किंवा पोलीस सायबर सेलशी संपर्क साधावा.